There is no World
without an Act of Meaning

Τετάρτη 1 Φεβρουαρίου 2012

Μοναξιά μιάς Κοινωνίας



Αν νιώσεις ποτέ μοναξιά το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να στραφείς αιτιακά εναντίον (ή και κριτικά ακόμη καλύτερα) ώστε να επαναθεωρήσεις πως τελικά είναι η κοινωνία και όχι ο εαυτός. Το να ακολουθήσεις ένα μονοπάτι σκέψης όπως είμαι μόνη/μόνος επειδή δεν είμαι αρκετά καλή/καλός, όμορφη/ος, έξυπνη/έξυπνος, trendy, cool και τα τοιαύτα είναι λίγο ριψοκίνδυνο ως και πάρα πολύ στα πλαίσια που φτάνει σε ακραίες συμπεριφορές (π.χ. μία anorexia nervosa με διαταραγμένη εικόνα σώματος). Υπάρχει το ρίσκο να πειστείς τόσο πως εσύ είσαι ο μεγαλύτερος υπαίτιος αυτού του παιχνιδιού και να αρχίσεις να κατακρεουργείς αυτόν τον «μοναδικό εαυτό», προϊόν του ευρύτερου πολιτισμικού πλαισίου. Ακόμη και η εικόνα που αρχίζει να κοπτοράπτει κάποιος για τον εαυτό εμπίπτει στα όρια της ιδεολογίας του, και εφόσον παραμένει στην κυρίαρχη τότε τα ντεφιλέ και ο φουσκωτός φιλαράκος μας γίνονται υποδειγματικοί.

Το πώς ένας εαυτός καθίσταται «μοναδικός» δεν είναι δύσκολο να ιδωθεί από κάποιον αν αυτός/αυτή ανατρέξει στην πολιτική και οικονομική ιστορία των τελευταίων δύο αιώνων στο δυτικό στερέωμα. Ο Ευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός που κληροδοτείται στην νεωτερική πολεμική μηχανή της δύσης με πρώτο μοχλό τις Η.Π.Α, η βιομηχανική επανάσταση που τροφοδοτεί τις μηχανές του καπιταλιστικού στερεώματος που αρχίζει να χτίζεται, ο Διαφωτισμός που καθαιρεί την θεϊκή αυθεντία και εγκαθιδρύει την Λογική αυθεντία και τόσοι άλλοι παράγοντες, περιμένοντας εκεί για να τους συνδέσει κάποιος ανάλογα αρχίζουν να δομούν την σύσταση ενός εαυτού που στις περισσότερες απηχήσεις του (νεωτερικότητας, μετανεωτερικότητας) είναι τόσο «μοναδικός», όσο, θα έλεγε κάποιος βιοεπιστήμονας, το DNA του.

Η φιλελεύθερες επικράτουσες κοινωνίες έχουν την "αγάπη" να στιγματίζουν τον μη επαρκή εαυτό (κατά τα δικά τους κανονιστικά μέτρα και σταθμά) σε πολλά επίπεδα, ώστε αυτές αλώβητες να συνεχίζουν το προκρούστιο κανονικοποιητικό έργο τους. Ο μοναδικός εαυτός δεν είναι τόσο αθώος και απελευθερωτικός, όπως υπόσχεται, αλλά έχει και το κακό του πρόσωπο στο φιλελεύθερο στερέωμα, τον μοναχικό (μόνο) εαυτό. Χρησιμοποιώ τον όρο μοναχικό και όχι μόνο επισημαίνοντας πως δεν εννοώ την επιλογή μεταξύ άλλων που θα καθιστούσε κατ’ ευθείαν το επιχείρημα μου φιλελεύθερο, εφόσον κάποιος το “επιλέγει”. Το αποτέλεσμα είναι πως δεν το επιλέγουν οι περισσότεροι σ'αυτές τις κοινωνίες το βιώνουν ως μία κατάσταση προς αποτροπή ή και, αν είναι μη αποτρεπόμενη , με αρνητικό πρόσημο ευρύτερο, όπως όταν κάποια/κάποιος δηλώνει πως  "ευτυχώς που χώρισα με το Λάκη/Λάκα" καθώς θέλει να μείνει μόνη/μόνος μετά από ένα διάστημα σχέσης. Άλλοι, που είναι και οι πιο λίγοι, απλώς το αναστοχάζονται, και αυτό γιατί ο αναστοχασμός προϋποθέτει ένα σημείο εκκίνησης της σκέψης που φέρει ιδεολογία. Σε αυτή την κατάσταση μπορείς να καταλήξεις πως δεν υπάρχει τόσο μεγάλο αρνητικό νόημα στην τόσο τρομακτική κατά τ' άλλα μοναξιά, που αρχίζει να παίρνει διαστάσεις υπαρξιακές-ψυχοπαθολογίας μετά το χεράκι του Φρόυντ. Ίσως είναι και αναφαίρετο κομμάτι της σκέψης/ιδεολογίας σου. Όταν όλοι (αριθμητικό απόλυτο που δηλώνει την κυρίαρχη κατάσταση ιδεολογίας) κινούνται με Α ρυθμό και εσύ δεν επιλέγεις Β αλλά προσπαθείς να σπάσεις τον ρυθμό γιατί μπορεί να σου ακούγεται μονότονος, τότε μάλλον είσαι με τους λίγους. Αυτό στην πρώτη κατάσταση της επιλογής ελευθέρας βοσκής νοηματοδοτείται ως μοναξιά/κακό αποτέλεσμα, υπό το νέο πρίσμα μπορεί να νοηματοδοτηθεί απεριόριστα, αρκεί να το ξανα-σκεφτείς έπειτα "τι κάνεις" εκφράζοντάς το. 

Στην αντίθετη λοιπόν περίπτωση, που δεν πρόκειται για μια επιλογή σε μία γκάμα, όπως στο κατάστημα με τα υποδήματα, αλλά για μία πράξη, τότε  θα μιλάγαμε για την μοναξιά/αναφαίρετο συστατικό. Εδώ θα μπορούσε να βρίσκεται μία γυναίκα που είναι διαβασμένη μάλλον στα φεμινιστικά σώματα γνώσης, στην μαρξική θεώρηση και σε άλλες πιο ριζοσπαστικές απόψεις - σώματα κειμένου. Μάλλον αυτή δεν θα δεχόταν εύκολα για τον εαυτό της τα διαγνωστικά κριτήρια της καταθλιπτικόμορφης διαταραχής σε οποιαδήποτε πράξη μοναξιάς, απόσυρσης ή και παραίτησης καθώς θα τα είχε νοηματοδοτήσει με άλλο περιεχόμενο. Μπορεί να κοίταζε τις βάρκες σιωπηλή ώρες, να έψαχνε τρόπο για να φάει και να ικανοποιήσει τις λοιπές τις βιοτικές ανάγκες και να σκεφτόταν πως θα πραγματωνόταν η διαφορετική κατάσταση, η δικής της προοπτική κατάσταση επηρεασμένη απ’ αυτές τις θεωρήσεις, η κοινωνική κατάσταση που την εμπεριείχε. Δεν θα γινόταν το ίδιο όμως στο ευρύτερο πλαίσιο ατομοκεντρικών γυναικών που αποτελούν την βάση του δυτικού στερεώματος μαζί με τους άνδρες (σε κυρίαρχο μοτίβο επαναλήψιμης ταπετσαρίας ετεροπροσδιορισμένοι - και τόσο ΜΟΝΟΤΟΝΟΙ στην τελική).

Το κόκκινο κραγιόν, το μαύρο φουστάνι, το σουζαρισμένο eyeliner, το διχτυωτό καλσόν είναι δείγματα θηλυκότητας. Στήθος, γοφοί, τακούνι, νύχι παρατεταγμένα για τον πόλεμο - τον πόλεμο που θα δείξει ποια είναι η καλύτερη, η ομορφότερη, η βασίλισσα – και αυτά για τον σούπερ αρρενωπό άνδρα, με (… συμπλήρωση κατά προτίμηση και ποιο εύκολες λύσεις διαλέγεις ηθοποιό γνωστό αμερικανό ή και όχι π.χ πάρε Μπραντ και άσε Τζολί) και όχι τις μεσοβέζικες λύσεις του γκέι φίλου που κλαίτε μαζί για το τον λευκοφορεμένο ιππότη. Το σκηνικό επαναλαμβάνεται στις άπειρες φιλελεύθερες “επιλογές”, που αρχίζουν να συγκροτούνται η κάθε μία ως «μοναδική». Αυτή η γκάμα “επιλογών” έχει στο αποθεματικό της τον «μοναχικό εαυτό» ή και “αυτόν/αυτήν που έμεινες μόνος”. Και τότε αρχίζει ο κλαυθμός και ο (αλληλο)σπαραγμός. Μηνύματα/αναρτήσεις, ερωτήσεις, απαντήσεις, επεξηγήσεις, συζητήσεις και όλα αυτά περιστρεφόμενα από τον ίδιο άξονα "τις πταίει" (εγώ η κοντή / αγύμναστος ή αυτό το γαϊδούρι που δεν κοιτάει τίποτα παρά εμφάνιση). Φίλοι, κουμπάροι και γνωστοί αρχίζουν να επιδίδονται στο άθλημα αναλόγως “επιθυμιών” με το ποιος έκανε τι και πως. Στήνεται η νοητή εξέδρα του δικαστηρίου και αρχίζει η αγόρευσις της «μοναχικής μοναδικότητας». Αν αποτύχει τότε προτείνεται ο ειδικός , πάσης φύσεως ψυχ-. Η διάγνωση περιμένει τους μοναχικούληδες, μη παραγωγικούς (η παραγωγικότητα έχει μπει από την Πύλη της ψυχιατρικής στα ψυχοδιαγνωστήρια πάσης φύσεως και αρχίζει να κανονικοποιεί με ένα νεοφιλελεύθερο μοτίβο πρόστυχα και εμφανώς) και παραιτημένους. Βέβαια, εφόσον οι περισσότεροι βλέπουν τον εαυτό ως φιλελεύθερα όντα που επιλέγουν διαρκώς, δεν υπάρχει λόγος για την παθητικότητα αυτών που διαγιγνώσκονται, καθώς αυτή η παθητικότητα είναι ήδη μία πράξη που συνιστά την επιλογή μέσα στην φιλελεύθερη γκάμα τους και οι πράξεις διέπονται συνεχώς από κάποια σχετική ηθική, φιλελεύθερη ή διαφορετική. 

Τώρα εγώ που είμαι μοναχικός, αναστοχαζόμενος την κατάσταση και βλέπω την κοινωνική “φύση” της μοναξιάς γιατί να ενδιαφερθώ για την ατομική σου μοναξιά που κλαις, χτυπιέσαι, αγαπάς, ξομολογείσαι, δηλώνοντας ηθικά αισχρές νεοφιλελεύθερες επαναλήψεις του ίδιου έργου – ρομάντζο/εφιάλτης. Αν θέλεις μπορείς να μου κάνεις παρέα, να ακούσω τι έχεις να μου πεις και μετά όμως να υποσχεθείς να σκεφτείς όσα είπαμε. Είμαι διαθέσιμος να εξηγήσω αν και μου αρέσει η σιωπή καθώς κάθε λέξη είναι επικίνδυνη. Κάθε μέρα θα λέμε μέχρι τρεις, όλες οι άλλες θα έχουν βάση ανάλυσης αυτές που ξεστομίσαμε. Τρεις και τρεις ίσον έξι, νομίζω πως δεν θα μας φθάσει η ημέρα. Αυτή η κίνηση της γραφής αναστοχαστικά μπορεί να ιδωθεί ως μήνυμα σε μπουκάλι πλεούμενο στην χρονική θάλασσα. Ποιος ξέρει; Μπορεί αξιακά να συναντηθούμε κάποτε! Αρκεί να μην περάσει αρκετός χρόνος για μένα γιατί μετά βλέπω να γίνομαι αντικείμενο της δικής σου επανάληψης.

Σάββατο 1 Οκτωβρίου 2011

Η "Δίαιτα"



Λέει τώρα λέει, η ψυχοδυναμική κατεύθυνση στις κατά τόπους ψυχολογίες, ότι ενδείκνυται να κάνω 'οριοθέτηση' το συναίσθημά μου σε πολλές περιπτώσεις της ανθρώπινης εμπειρίας. Με τον τρόπο αυτό θα μπορώ να αποφύγω και να χειριστώ δύσκολες ή και δυσάρεστες καταστάσεις, όπως το να εμπλακώ στην συναισθηματική κατάσταση του 'άλλου', ο οποίος μην μπορώντας να επεξεργαστεί μία εμπειρία συναισθηματικής αλληλεπίδρασης, υπάρχει το ισχυρό ενδεχόμενο να την 'πετάξει' σε εμένα προβολικά* και όχι μόνο.




Πες τώρα... πες εσύ, ότι όλο αυτό που περιγράφει αυτή η ριμάδα η ψυχοδυναμική είναι κάτι σαν την "δίαιτα", ας χρησιμοποιηθεί αυτή η μεταφορά συμβατικά. Εφόσον λοιπόν έχεις μία κατάσταση που έχεις 'επενδύσει' συναισθηματικά, για οποιονδήποτε λόγο 'μεταβίβασης' (φορτίο συναισθηματικό προερχόμενο από τις προσωπικές εμπειρίες - αναμνήσεις), σε ένα πρόσωπο και η όλη αυτή εμπειρία για εσένα είναι δυσβάσταχτη, μη διαλλακτική, νοσηρή και όπως άλλως θες ονόμασέ την, αρχίζεις και παραπονιέσαι, σε ένα πρώτο επίπεδο συνείδησης για την όλη κατάσταση, στο εγγύτερο ή και όχι περιβάλλον σου (φίλοι κατά προτίμηση, παππούδες, γιαγιάδες, γονείς, θείοι, ξαδέρφια πρωτοξάδερφα, συνεργάτες έμπιστοι, κομμωτές και κομμώτριες, μανικιουρίστ παντώς τύπου και όλες οι άλλες ειδικότητες που έρχονται σε μία επαφή με την 'δραματοποιημένη' κατάστασή σου). 'Γιατί να συμβαίνει αυτό;' 'Ποιός φταίει;' 'Τι να κάνω;' 'Τι κρύβει το αύριο;' 'Τι μας οδήγησε εδώ;' 'Ποια ήταν τα κίνητρα;' Ζώντες και επιζήσαντες τέτοιων εμπειριών αρχίζουν τις αναλύσεις, τις εμπεριστατώσεις, τις επιχειρηματολογίες και δωσ’ του και πάρε αρχίζει το κόψιμο και το ράψιμο μιας κατάστασης με μοναδική ανάγκη την αναβίωση της από το πρόσωπο που θέτει το αίτημα δηλαδή εσένα. Αν είναι τυχεροί καικομψοί θα σου βρουν 'λύση', αν είναι άτυχοι και όχι τόσο τολμηροί θα ανανεώσετε το ραντεβού 'έλα να κλάψουμε το μακαρίτη/την μακαρίτισα'.

Πες τώρα, πες τώρα ότι εσύ τσιμπάς με αυτό το τρόπο, όμως ναι; Ναι. Στην δίαιτα γνωρίζεις δεν πρέπει να φας αυτή τη 'δελεαστική' ζάχαρη. Στο τέλος πας στον φίλο σου (προαναφερθέντα πρόσωπα εγγύτερου περιβάλλοντος) και του γκρινιάζεις ότι δεν χάνεις "γραμμάριο". Βέβαια το να πεις ότι δεν χάνεις γραμμάριο ενώ δεν έχεις βάλει ούτε μια τόσο δα μικρή μπουκίτσα στο στόμα σου ενδεχομένως υποψιάσει, πως στο καλό παραμένεις ένα 'υπερωκεάνιο' συναισθηματικού όγκου που μπατάρει χωρίς μια τόσο δα ζαχαρίτσα; Αποδεικνύεται συνεχώς, από την εμπειρία των "συναισθηματικών διαιτολόγων", ότι όχι μόνο ζάχαρη δεν έχεις φάει αλλά έχεις πάρει και το βάζο με τα μπισκότα και τα σοκολατάκια-φοντάν από την γιορτή της θείας Ευτέρπης και τα έχεις τσακίσει.

Στην συνέχεια πας με ένα βλέμμα παιδιού που έχει και λίγο σοκολάτα στην άκρη του στόματος πασαλειμμένο και ρωτάς τον βαριόμοιρο τον φίλο σου αν πρέπει να σπάσεις την δίαιτα καθώς 'πεινάς' τόσο μα τόσο πολύ και δεν μπορείς να βαστάξεις μια τόσο βαριά απόφαση, όπως είναι τούτη εδώ η δίαιτα. Μωρέ δεν ξανασκέφτεσαι αν είναι να την κάνεις η όχι αυτήν την ψυχοσυναισθηματική "δίαιτα"; Εξάλλου σκέψου τους όρους που δίνονται. Θέλεις να το βάλλεις αυτό το μαγιό (π.χ. εξιδανικευμένη σχέση) ή ου; Τώρα αν τα πατώματα και η 'βαρύτητα' αυξάνονται μην ανησυχείς! Δεν είναι επειδή πάχυνες αλλά επειδή μάλλον θα άρχισες να πίνεις για να ξεχάσεις! Πριν θελήσεις να ξεχάσεις, άρχισε να σκέφτεσαι ότι ενδεχομένως είσαι ένα παιδάκι που δεν θέλει να στερηθεί την 'ζάχαρη', αλλά 'ζάχαρη' και 'μαγιό' βρε κουτό δεν πάνε μαζί και η ψυχοδυναμική έχει την έννοια της 'ωρίμανσης' (δυστυχώς/ή και ευτυχώς;).

*Προβολή: το άτομο απομακρύνει από τον εαυτό του και αποδίδει σε κάποιο άλλο πρόσωπο επιθυμίες, ιδιότητες ή συναισθήματα τα οποία είτε αγνοεί είτε αρνείται για τον εαυτό του. http://el.wikipedia.org/wiki/Αμυντικός_μηχανισμός